DTSO ve Diyarbakır OSB’nin COVİD-19 Krizi İşletme Değerlendirme Anket Sonuçları açıklandı

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası ve Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi işbirliğinde 11-22 Mayıs 2020 tarihleri arasında Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren 212 işletmeden 152 işletme ile  yüzyüze görüşme yapılmıştır. Araştırma çalışması OSB bünyesindeki tüm sektörlerden işletmeleri kapsamaktadır. Görüşme yapılan 152 işletmenin %60,5’i 10 yılın altına faaliyet süresine sahiptir,  %77’si mikro ve küçük ölçekli, %17’si orta ölçeklidir. Araştırma kapsamında işletmelere pandemi sürecinde üretimlerinin nasıl etkilendiği ve açıklanan istihdam ve finansal tedbirlerden ne düzeyde yararlandıkları sorulmuştur.

Araştırma sonuçlarına göre;

Görüşülen işletmelerin %82,3’ü pandemi sürecinden etkilenmiştir. İşletmeler üretim kapasitelerini düşürmüş, yarı zamanlı üretime geçmiş veya üretimlerini durdurmuşlardır. Bu dönemde farklı süreler ile üretimini durduran işletmelerin oranı %25,1’dir.

Pandemi döneminde işletmelerin üretimlerini desteklemek için kısa çalışma ödeneği, borç erteleme ve banka kredi desteği açıklanmıştır.

Kısa çalışma ödeneğinden işletmelerin %29’u, 7.697 çalışanın  %23,57’si yaralanmıştır. Kısa çalışma ödeneğine işletmelerin %53,9’u başvurmuştur. 152 firmada çalışan toplam 7.976 çalışanın %42’si için başvuru yapılmış (3.347 çalışan), başvuru yapılan çalışanların %56,17’si (1.880 çalışan) bu destekten yararlanmıştır.

Başvuru yapıp destek alamayan işletmelerin %85,5’i 450 prim gün koşulunu sağlayamamıştır. Görüşme yapılan işletmelerin %60,5’inin faaliyet süresinin 10 yıl altında olması, ilimizde küçük ve mikro ölçekli işletmelerin yoğunluğu ve bölgenin özgün sorunları düşünüldüğünde 450 prim gün koşulu Diyarbakır için dezavantaj yaratmıştır.

İşletmelerde bu dönemde ücretli izne çıkarılan çalışan sayısı 632, ücretsiz izne çıkarılan çalışan sayısı 1.117 kişidir. Bu durum ildeki yüksek işsizlik oranlarının daha fazla artmasına neden olmuştur.

İşletmelerin %57,40’ı bu dönemde kira, fatura, vergi, SGK, çalışan maaşı, banka kredi ve borçlarını ödeyemediklerini belirtmiştir. Pandemi öncesi finansa erişimde zorlanan il ve bölge işletmeleri bu dönemde daha ciddi finansal sorunlar karşı karşıya kalmışlardır.

İşletmelerin %61,2’sinin hali hazırda bankalara kısa, orta ve uzun vadede kredi borçları bulunmaktadır. Açılan kredi desteklerine görüşme yapılan işletmelerin %57’si başvurmuştur. Başvuru yapmama nedenleri arasında mevcut kredi borçları ve işletmenin sicili önemli bir paya sahiptir. Banka kredi başvurusu yapan işletmelerin de sadece %51,2’si kredi alabilmiştir.

Genel olarak bakıldığında açıklanan tedbirlerden yararlanma oranları oldukça düşüktür.  İşletmelerin sadece

  • %20,30 banka kredi desteğinden,
  • %18,40’ı SGK ve vergi borcu ötelemeden,
  • %29’u kısa çalışma ödeneğinden yararlanmıştır.

İşletmelerin %84’ü pandemi döneminde açıklanan desteklerin yetersiz olduğunu belirtmiştir. 

 Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesindeki İşletmelerin Pandemi Sürecinden Etkilenmeleri ile Beklenti ve Önerilerine İlişkin Saha Çalışma Raporu için tıklayınız